پارامترهای کلیدی در ارزیابی عملکرد: SPF، PA، پایداری فوتوشیمیایی و طیف پوشش
کرم ضد آفتاب بر اساس شاخصهای استانداردی ارزیابی میشود که مهمترین آنها SPF (Sun Protection Factor) و PA (Protection Grade of UVA) هستند. SPF معیاری برای محافظت در برابر UVB است و به صورت نسبت حداقل دوز UV لازم برای ایجاد اریتم (آفتابسوختگی) روی پوست محافظتشده به حداقل دوز روی پوست محافظتنشده تعریف میشود. به عبارت ساده، اگر پوست بدون محافظ پس از ۱۰ دقیقه در معرض آفتاب بسوزد، با استفاده از ضدآفتاب SPF 30 این زمان به ۳۰۰ دقیقه (۱۰ × ۳۰) افزایش مییابد. با این حال، SPF تنها معیار محافظت در برابر UVB است و ارتباط خطی با میزان محافظت ندارد؛ SPF 30 حدود ۹۷٪ از UVB را مسدود میکند، SPF 50 حدود ۹۸٪ و SPF 100 حدود ۹۹٪. افزایش SPF از ۵۰ به ۱۰۰ تنها ۱٪ محافظت اضافی فراهم میکند. PA که توسط صنعت آرایشی ژاپن معرفی شده، میزان محافظت در برابر UVA را نشان میدهد و بر اساس PPD (Persistent Pigment Darkening) اندازهگیری میشود. در این روش، پوست در معرض UVA قرار گرفته و تیرگی پایدار (ناشی از اکسیداسیون ملانین موجود) اندازهگیری میشود. مقادیر PPD به رتبههای PA+ (PPD 2–4)، PA++ (PPD 4–8)، PA+++ (PPD 8–16) و PA++++ (PPD ≥16) تبدیل میشوند. PA++++ نشاندهنده بالاترین سطح محافظت در برابر UVA است. در اروپا، استاندارد UVA-PF (UVA Protection Factor) به کار میرود که باید حداقل یکسوم SPF باشد تا نشان UVA در دایره را دریافت کند. پارامتر مهم دیگر پایداری فوتوشیمیایی فیلترها است. برخی فیلترهای شیمیایی (مانند آووبنزون) در معرض نور تخریب شده و طی ۲–۳ ساعت کارایی خود را از دست میدهند. برای مقابله با این مشکل، از تثبیتکنندههای نوری (مثل اکتیسایر، تینوسورب S) یا ترکیب فیلترهای مکمل (مثل اکتیسایر + آووبنزون) استفاده میشود تا پایداری فرمولاسیون افزایش یابد. طیف پوشش گسترده (Broad Spectrum) نیز از ویژگیهای ضروری یک ضدآفتاب مدرن است. یک ضدآفتاب Broad Spectrum باید هم در محدوده UVB (۲۸۰–۳۱۵ نانومتر) و هم UVA (۳۱۵–۴۰۰ نانومتر) محافظت کافی ارائه دهد. برای اطمینان از این موضوع، از روشهای آزمایشگاهی مانند طیفسنجی انتقال استفاده میشود که میزان جذب یا عبور پرتوهای UV از لایه نازک ضدآفتاب را در طولموجهای مختلف اندازه میگیرد. مقاومت در برابر آب و تعریق (Water Resistance) نیز پارامتری است که برای فعالیتهای آبی یا تعریق زیاد مهم است. ضدآفتابهای مقاوم در برابر آب باید پس از ۴۰ یا ۸۰ دقیقه شنا یا تعریق، حداقل ۵۰٪ از SPF اولیه خود را حفظ کنند (برچسبهای Water Resistant 40 min یا 80 min). بافت و قابلیت پخش نیز از جنبههای کاربردی مهم هستند. ضدآفتاب باید به راحتی روی پوست پخش شود، اثری چرب یا سفید بر جای نگذارد (به ویژه در انواع فیزیکی) و با سایر محصولات آرایشی سازگار باشد. امروزه فرمولاسیونهای پیشرفتهای مانند ژلهای سبک، امولسیونهای روغن در آب، اسپریهای مهپاش و استیکهای جامد برای انواع پوست و شرایط استفاده طراحی شدهاند. در نهایت، ایمنی و تحمل پوستی فیلترها نیز مورد توجه است. برخی فیلترهای شیمیایی (مانند اکسی بنزون، هموسالات) ممکن است در افراد حساس باعث تحریک، آلرژی یا اختلالات هورمونی شوند. فیلترهای فیزیکی (ZnO, TiO₂) عموماً بیخطرتر و مناسب پوستهای حساس، کودکان و زنان باردار محسوب میشوند. انتخاب یک ضد آفتاب مناسب باید بر اساس این پارامترها و نیز نوع پوست، شرایط محیطی و فعالیت فرد انجام گیرد.
هدف حفظ جوانی طبیعی و طولانیمدت پوست