چالشهای زیست محیطی و پایداری: از اثرات روی اکوسیستمهای آبی تا توسعه فرمولاسیونهای سازگار
در سالهای اخیر، نگرانیهای فزایندهای درباره اثرات زیستمحیطی کرم ضد آفتاب، به ویژه بر اکوسیستمهای مرجانی و آبزیان، مطرح شده است. مطالعات نشان دادهاند که برخی فیلترهای شیمیایی رایج (مانند اکسی بنزون، اکتینوکسات، هموسالات) پس از شستشو از پوست شناگران وارد آب دریا میشوند و میتوانند برای مرجانها، جلبکها، ماهیها و سایر موجودات آبزی سمی باشند. اکسی بنزون به عنوان یکی از پرکاربردترین فیلترها، حتی در غلظتهای بسیار کم (حدود ۶۲ قسمت در تریلیون) میتواند باعث سفیدشدگی مرجانها شود. مکانیسم این آسیب شامل ایجاد اختلال در تولیدمثل مرجانها، آسیب به DNA، و القای چرخه زندگی ناقص در لارو مرجانها است. همچنین، این ترکیبات میتوانند در بدن ماهیها تجمع یافته و باعث اختلالات هورمونی (خاصیت اندوکریندیسروپتور) شوند. در پاسخ به این نگرانیها، مقرراتی در برخی مناطق (مانند هاوایی، پالائو، جزایر ویرجین ایالات متحده) تصویب شده که فروش ضدآفتابهای حاوی اکسی بنزون و اکتینوکسات را ممنوع کرده است. این ممنوعیتها، صنعت را به سمت توسعه فیلترهای سازگار با محیط زیست (Reef-Safe) سوق داده است. ضدآفتابهای Reef-Safe معمولاً از فیلترهای فیزیکی (ZnO, TiO₂) استفاده میکنند که به عنوان ذرات معدنی غیرمحلول، کمتر توسط موجودات زنده جذب میشوند. با این حال، حتی ذرات نانو ZnO نیز در صورتی که پوشش مناسبی نداشته باشند، میتوانند برای آبزیان سمی باشند. بنابراین، استانداردهای دقیقتری برای تعریف “سازگار با مرجان” در حال تدوین است. چالش دیگر، پایداری در تولید و بستهبندی است. تولید بسیاری از فیلترهای شیمیایی فرآیندهای پیچیده شیمیایی دارد که میتواند آلایندههای زیستمحیطی ایجاد کند. از طرفی، بستهبندیهای پلاستیکی ضدآفتابها (به ویژه بطریهای یکبارمصرف) به افزایش زبالههای پلاستیکی در اقیانوسها کمک میکنند. برخی شرکتها در پاسخ، از مواد بازیافتی یا زیستتخریبپذیر برای بستهبندی استفاده میکنند یا سیستمهای پرکرد مجدد (refill) ارائه میدهند. همچنین، تلاشهایی برای توسعه فیلترهای زیستتخریبپذیر در جریان است. ترکیباتی مانند مایکوسپورینها و گادوسول که به طور طبیعی در ارگانیسمهای دریایی یافت میشوند، نهتنها سازگار با محیط زیست هستند، بلکه پایداری نوری بالایی دارند. با این حال، تولید انبوه آنها هنوز چالشهای فنی و اقتصادی دارد. راهحل دیگر، افزایش آگاهی عمومی است. آموزش مصرفکنندگان درباره انتخاب ضدآفتابهای سازگار با محیط زیست، استفاده به مقدار لازم، و پرهیز از شنا در مناطق حساس مرجانی بلافاصله پس از استفاده از ضدآفتاب میتواند تأثیر مثبتی داشته باشد. در نهایت، تحقیقات بینرشتهای بین علوم مواد، سمشناسی زیستمحیطی و پزشکی پوست برای توسعه نسل بعدی ضدآفتابها ضروری است. این تحقیقات باید به دنبال موادی باشند که هم محافظت عالی در برابر UV ارائه دهند، هم برای پوست انسان بیخطر باشند و هم کمترین تأثیر را بر اکوسیستمهای طبیعی داشته باشند. آینده ضد آفتاب در گرو تعادل بین کارایی، ایمنی و پایداری زیستمحیطی خواهد بود.
هدف حفظ جوانی طبیعی و طولانیمدت پوست